Wywiad z Burmistrzem Miasta Grajewo Maciejem Bednarko

Gazeta Grajewska: Panie Burmistrzu, Raport o stanie miasta Grajewo za 2025 rok to obszerne podsumowanie pracy samorządu. W pierwszej kolejności uwagę zwraca wynik finansowy: planowany był deficyt, a rok zakończył się znaczną nadwyżką. Co zdecydowało o takim rezultacie?

Maciej Paweł Bednarko: Budżet na 2025 rok przyjmowaliśmy z planowanym deficytem w wysokości 2,3 mln zł. Ostatecznie, dzięki konsekwentnej dyscyplinie finansowej, bieżącej reakcji na zmiany w trakcie roku oraz skutecznemu pozyskiwaniu środków, rok zakończyliśmy nadwyżką budżetową w wysokości 7 696 080,28 zł. Dochody wykonaliśmy na poziomie 95,86%, osiągając ponad 154,4 mln zł, przy wydatkach w wysokości ok. 146,7 mln zł. Niższe wykonanie wydatków inwestycyjnych wynikało przede wszystkim z przesunięcia części prac przy budowie hali sportowej przy Szkole Podstawowej nr 4.

Szczególnie ważna jest dla mnie nadwyżka operacyjna, która wyniosła 7 672 619 zł. To jeden z kluczowych wskaźników kondycji samorządu, bo pokazuje realną zdolność miasta do finansowania inwestycji oraz bezpiecznej obsługi zobowiązań w kolejnych latach.

GG: Rok 2025 przyniósł także istotną zmianę zasad finansowania samorządów. Jak Grajewo odnalazło się w nowych realiach?

Maciej Paweł Bednarko: To był rok bardzo dużej zmiany. Zlikwidowano między innymi klasyczną subwencję oświatową, która przez lata była jednym ze stałych elementów dochodów samorządów. W jej miejsce wprowadzono nowe mechanizmy, silniej powiązane z dochodami własnymi oraz udziałem samorządów we wpływach z PIT i CIT.

W Grajewie udziały w podatkach dochodowych stanowiły w 2025 roku aż 42% dochodów budżetowych ogółem i przyniosły ponad 65,8 mln zł. Klasyczne dochody własne, czyli podatki lokalne, opłaty i dochody z mienia, dały kolejne 31%. Oznacza to, że przyszłość finansowa miasta jest coraz mocniej związana z kondycją lokalnej gospodarki, aktywnością przedsiębiorców i poziomem dochodów mieszkańców.

Ważnym elementem naszej polityki finansowej było także ograniczanie kosztów obsługi długu. Regularnie spłacaliśmy raty i wykupywaliśmy obligacje wyemitowane jeszcze w 2013 roku. Zadłużenie miasta spadło do 13,2 mln zł. Wykorzystaliśmy również preferencyjną pożyczkę z Banku Gospodarstwa Krajowego na zieloną transformację miast. Dzięki niej w kolejnych latach zaoszczędzimy ok. 1 mln zł. Pożyczka ma oprocentowanie od 0% do 1%, a dodatkowo uzyskaliśmy 5% umorzenia kapitału. To wzmacnia bezpieczeństwo finansowe miasta i ogranicza ryzyko związane ze zmianami stóp procentowych.

GG: Porozmawiajmy o bezpieczeństwie. Grajewo otrzymało ponad 978 tys. zł dotacji na Ochronę Ludności i Obronę Cywilną. Co konkretnie udało się zrobić?

Maciej Paweł Bednarko: Bezpieczeństwo mieszkańców traktuję priorytetowo. Żyjemy w niespokojnych czasach, a wojna w Ukrainie przypomina, że samorząd musi być przygotowany również na sytuacje kryzysowe. Blisko milion złotych to dużo, ale w relacji do potrzeb wciąż jest to kwota ograniczona. Dlatego skoncentrowaliśmy się na zakupach praktycznych i potrzebnych.

Zrealizowaliśmy cztery ważne zadania. Zakupiliśmy nowoczesną koparko-ładowarkę za ponad 605 tys. zł, która została przekazana do Zakładu Wodociągów i Kanalizacji i służy utrzymaniu infrastruktury krytycznej. Za 298 tys. zł Urząd Miasta Grajewo oraz Szkoła Podstawowa nr 4 zostały wyposażone w agregaty prądotwórcze. Przypomnę, że SP4 jest wyznaczona jako Zastępcze Miejsce Szpitalne. Kupiliśmy także 100 kompletów kwaterunkowych, od łóżek polowych po pościel oraz przeprowadziliśmy szkolenia koordynacyjne dla kadry urzędniczej i kierowników jednostek.

Równolegle zabiegamy o kolejne środki, w tym na rozwój grajewskiej jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej oraz rozbudowę jej nowej siedziby przy ulicy Przemysłowej.

GG: Z bezpieczeństwem ściśle wiąże się także powstanie jednostki wojskowej w Grajewie.

Maciej Paweł Bednarko: To przedsięwzięcie o znaczeniu strategicznym, nie tylko dla miasta, ale dla całego regionu. W 2025 roku, przy bliskiej współpracy władz Grajewa, Powiatu Grajewskiego oraz innych lokalnych samorządów, prowadzone były prace przygotowawcze. Ich efektem jest zapowiedź rozpoczęcia konkretnych działań inwestycyjnych jesienią 2026 roku.

Ze strony miasta konsekwentnie pracujemy nad doprowadzeniem do przyszłej jednostki wojskowej kanalizacji sanitarnej. W wymiarze symbolicznym ważnym wydarzeniem było przyjęcie Chorągwi Wojska Polskiego przez 2 Brygadę Zmotoryzowaną Legionów, które odbyło się 17 czerwca 2025 r. na placu przed Urzędem Miasta. Wysoką rangę nadaliśmy również obchodom Święta Wojska Polskiego 15 sierpnia 2025 r. Grajewo ma szansę stać się ważnym punktem na mapie bezpieczeństwa północno-wschodniej Polski.

GG: Przejdźmy do inwestycji miejskich. Które zadania były w 2025 roku najważniejsze?

Maciej Paweł Bednarko: Najważniejszym projektem społecznym, edukacyjnym i sportowym pozostaje budowa hali sportowej przy Szkole Podstawowej nr 4 wraz z infrastrukturą lekkoatletyczną oraz remontem starej sali gimnastycznej na potrzeby zajęć korekcyjnych. To inwestycja o wartości 15 770 000 zł, na którą w poprzedniej kadencji pozyskano 14 193 000 zł dofinansowania z Rządowego Funduszu Polski Ład. Prace są w fazie końcowej.

Zakończyliśmy również duży projekt budowy brakujących sieci kanalizacji sanitarnej i wodociągowej w Grajewie, realizowany od 2023 roku. Wartość prac przekroczyła 8,8 mln zł. Efektem jest około 6 km nowej kanalizacji i 5,5 km sieci wodociągowej w kilkunastu ulicach, między innymi Architektów, Jaśminowej, Partyzantów i Konopskiej.

Realizowaliśmy także zadania drogowe: etap II budowy ulicy Ekologicznej z nową nawierzchnią asfaltową, ścieżką rowerową i oświetleniem oraz prace na ulicy Kolektorowej, dofinansowane ze środków budżetu województwa podlaskiego. Na liście rezerwowej Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg oczekuje przebudowa ulicy Krasickiego.

Największe dofinansowanie unijne uzyskane w 2025 roku dotyczy projektu „Zagospodarowanie terenu byłej strzelnicy w Grajewie z uwzględnieniem zielono-niebieskiej infrastruktury”, złożonego 25 lutego 2025 r. Szacowana wartość projektu zgodnie z umową wynosi 14 281 304,77 zł, a maksymalna kwota dofinansowania 10 097 171,19 zł. Przetarg rozstrzygnięty w 2026 roku przyniósł niższe wartości.

Ponieważ większość wcześniejszych dokumentacji została wykorzystana w ramach Polskiego Ładu, jesteśmy obecnie w fazie przygotowywania nowych, kompleksowych projektów. 23 grudnia 2025 roku złożyliśmy wniosek o wartości 20,9 mln zł, przy wnioskowanym dofinansowaniu z EFS+ w wysokości 17,49 mln zł, na głęboką modernizację energetyczną SP2, SP4 oraz budynku Klubu Seniora. Wniosek oczekuje na ocenę.

GG: Nie wszystkie ważne inwestycje w Grajewie są realizowane bezpośrednio przez miasto.

Maciej Paweł Bednarko: To prawda. Rolą burmistrza jest nie tylko realizowanie inwestycji miejskich, lecz także aktywne zabieganie o przedsięwzięcia prowadzone przez innych inwestorów publicznych. W 2025 roku uczestniczyliśmy w staraniach o zwiększenie finansowania inwestycji Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, obejmującej kompleksową przebudowę ulicy Ełckiej. Zwiększenie budżetu o ok. 30 mln zł nastąpiło w sierpniu 2025 roku. Całe zadanie szacowane jest na 54 mln zł. GDDKiA planuje ogłoszenie przetargu w 2026 roku, a realizacja przewidywana jest na lata 2027-2028.

Planujemy także podpisanie porozumienia z GDDKiA, aby w ramach tego przedsięwzięcia uzupełnić brakującą sieć kanalizacji sanitarnej w ulicy Ełckiej. Miasto jest do tego przygotowane dokumentacyjnie, a wartość projektu wynosi ok. 3 mln zł.

Zabiegamy również o realizację przejazdu bezkolizyjnego w Grajewie w ramach Rail Baltica. Możliwość jego wykonania wynika z opcji przewidzianej w prowadzonym obecnie przetargu, ale wymaga dalszych decyzji inwestora i uzgodnień. Dzięki współpracy z Wójtem Gminy Grajewo stworzyliśmy możliwość objęcia inwestycją kolejową budowy dodatkowego objazdu od strony Ełku do ulic Kolejowej i Piłsudskiego. Trwają prace dokumentacyjne. Bardzo dobra współpraca z Powiatem Grajewskim przyniosła między innymi przebudowę kolejnych etapów ulicy Przemysłowej.

GG: Raport pokazuje jednak nie tylko sukcesy, ale również poważne wyzwania. Najważniejszym z nich wydaje się demografia.

Maciej Paweł Bednarko: Demografia to jedno z najpoważniejszych wyzwań stojących przed Grajewem i wieloma miastami tej części kraju. Na koniec 2025 roku w Grajewie na pobyt stały zameldowanych było 19 207 osób. W ciągu jednego roku liczba mieszkańców zmniejszyła się o 281 osób. To nie jest zjawisko incydentalne, lecz trwały trend strukturalny, choć warto zauważyć, że nastąpiło pewne wyhamowanie, bo wcześniej zdarzały się lata, w których traciliśmy blisko 500 mieszkańców rocznie.

Mamy ujemny przyrost naturalny i ujemne saldo migracji. W 2025 roku urodziło się w Grajewie 87 dzieci, a zmarło 223 mieszkańców. Młodzi ludzie wyjeżdżają do większych ośrodków na studia i do pracy, a część mieszkańców przenosi się na tereny sąsiednich gmin.

Zmienia się także struktura wieku. W 2015 roku osoby w wieku poprodukcyjnym stanowiły 16,10% mieszkańców Grajewa, a w 2025 roku już 24,46%. Jednocześnie udział osób w wieku produkcyjnym spadł z 65,27% w 2015 roku do 58,12% w 2025 roku. To ma bezpośredni wpływ na przyszłe dochody podatkowe miasta, system pomocy społecznej, opiekę zdrowotną i organizację usług publicznych. Jedną z najważniejszych szans na odwrócenie części tych trendów widzimy w budowie dużej jednostki wojskowej, w której służyć ma ok. 2,5 tys. żołnierzy.

GG: Spadek liczby dzieci jest już widoczny w oświacie. Jak wygląda sytuacja finansowa miejskich szkół i przedszkoli?

Maciej Paweł Bednarko: Oświata i wychowanie to największa pozycja w naszym budżecie bieżącym. W 2025 roku wydatki na ten cel wyniosły blisko 58,5 mln zł, czyli niemal 47% wszystkich wydatków bieżących miasta. Samo utrzymanie trzech miejskich szkół podstawowych kosztowało ponad 35,7 mln zł.

Reforma finansowania wprowadziła pojęcie „potrzeb oświatowych” zamiast dawnej subwencji, ale podstawowy problem pozostał: środki centralne są niewystarczające. Transfery z budżetu państwa na poziomie 31,6 mln zł nie pokryły pełnych kosztów. Miasto musiało dopłacić do funkcjonowania samych szkół 7 839 793 zł. Ta „luka edukacyjna” stanowi prawie 20% ogółu wydatków oświatowych.

Rośnie również obciążenie budżetu związane z funkcjonowaniem przedszkoli niepublicznych. Uważam, że odgrywają one bardzo pozytywną rolę, ale system ich finansowania staje się dla samorządów coraz większym wyzwaniem. Dlatego, we współpracy z ekspertami zewnętrznymi, przygotowujemy „Grajewski program rozwoju edukacji do 2033 roku”. Chcemy prowadzić tę rozmowę spokojnie, odpowiedzialnie i w oparciu o dane.

GG: Dużym wyzwaniem pozostaje także gospodarka odpadami. Czy system bilansuje się z opłat wnoszonych przez mieszkańców?

Maciej Paweł Bednarko: Koszty gospodarki odpadami rosną z roku na rok i są poważnym obciążeniem dla budżetu. W 2025 roku koszty odbioru, transportu i zbierania odpadów, realizowane przez konsorcjum firm KOMA i PUK, wyniosły ponad 1,87 mln zł. W 2022 roku było to 1,52 mln zł. Jeszcze szybciej rosną koszty zagospodarowania i unieszkodliwiania odpadów w Instalacji Komunalnej w Koszarówce, zarządzanej przez BIOM Sp. z o.o. W 2025 roku zapłaciliśmy za to ponad 4,36 mln zł, podczas gdy w 2022 roku było to 3,22 mln zł. Łącznie mówimy o ponad 6,2 mln zł rocznie.

Stawka opłaty w Grajewie wynosi 30 zł miesięcznie od mieszkańca przy zbiórce selektywnej. Z ulgi kompostownikowej w wysokości 2 zł korzysta 1437 mieszkańców, co realnie zmniejsza ilość bioodpadów. Uważam, że ta ulga powinna wzrosnąć.

W 2025 roku system odnotował deficyt w wysokości ok. 700 tys. zł. Wspólnie z Radą Miasta zdecydowaliśmy o szerszym stosowaniu mechanizmów motywujących do prawidłowej segregacji, przewidzianych w obowiązujących zasadach. Uruchomiliśmy miejską stronę poświęconą gospodarce odpadami, będziemy ściślej współpracować z administratorami budynków i konsekwentniej wykorzystywać mechanizmy kontrolne. Efekty tych działań ocenimy za kilka miesięcy.

GG: Jakie problemy dotykają grajewską kulturę?

Maciej Paweł Bednarko: Kultura jest jednym z obszarów, w których szczególnie wyraźnie widać presję kosztów bieżących. Rosną koszty utrzymania obiektów, energii i eksploatacji infrastruktury, co ogranicza środki na działalność programową. Dodatkowo mierzymy się z niskim poziomem wynagrodzeń pracowników kultury. Wielu z nich zarabia na poziomie płacy minimalnej, a jednocześnie nie ma prawa do „trzynastki”, powszechnej w wielu innych sektorach budżetowych. To wpływa na stabilność kadr i motywację.

Mimo tych trudności w 2025 roku zorganizowano ponad 200 wydarzeń stacjonarnych i cyklicznych, a Muzeum Mleka odnotowało rekordowy wzrost liczby odwiedzających do poziomu 7548 osób. To pokazuje ogromne zaangażowanie pracowników kultury. Utrzymanie i rozwijanie tej oferty będzie jednak wymagało systemowego zwiększenia nakładów, a to zawsze oznacza konieczność odpowiedzialnego ważenia potrzeb całego miasta.

GG: Centrum Integracji Społecznej to przykład jednostki, która łączy funkcję społeczną z realną aktywnością gospodarczą.

Maciej Paweł Bednarko: Centrum Integracji Społecznej jest powodem do dumy. Jednostka realizuje zadania z zakresu reintegracji społecznej i zawodowej osób zagrożonych wykluczeniem, pracując z uczestnikami na podstawie Indywidualnych Programów Zatrudnienia Socjalnego.

W 2025 roku CIS stał się liderem w Grajewie w sektorze usług sprzątania klatek schodowych w budynkach wielorodzinnych oraz kompleksowego sprzątania nagrobków. Uczestnicy warsztatów zielonych, sprzątających, florystyczno-artystycznych i opiekuńczych wykonali usługi o wartości 607 911,81 zł. To wymierny efekt pracy, ale przede wszystkim dowód, że reintegracja społeczna może dawać ludziom realne kompetencje, poczucie sprawczości i szansę powrotu na rynek pracy. W 2026 roku, staraniem władz samorządowych, CIS uzyskał w końcu własną siedzibę.

GG: Jak ocenia Pan sytuację pozostałych jednostek miejskich i spółek?

Maciej Paweł Bednarko: Każda z tych instytucji ma inną specyfikę i inne wyzwania. Z największymi problemami mierzy się Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej. Przyczyny tej sytuacji były wielokrotnie przedstawiane opinii publicznej. Szczególne trudności wiążą się z dużą inwestycją gazową podjętą przez spółkę. Jednocześnie efektywne działania obecnego zarządu dają nadzieję na obniżkę cen ciepła systemowego w 2027 roku.

Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych wzmocniło swój potencjał sprzętowy i zachowało 2/3 lokalnego rynku odbioru odpadów, kontynuując współpracę z ełcką firmą KOMA. Problemem pozostaje deficyt w działalności cmentarnej. Przypominam, że spółka poniosła całość kosztów budowy nowoczesnej kaplicy i nie uzyskała w tym zakresie pomocy miasta.

Sytuacja TBS wydaje się stabilna. Zakład Wodociągów i Kanalizacji przygotował w 2025 roku projekt do programu rządowego „Cyberbezpieczny wodociąg”, a w lutym 2026 roku otrzymał grant w wysokości ok. 1 mln zł. Wysoko oceniam również pracę Zakładu Administracji Domów Mieszkalnych oraz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Ze względu na ograniczone miejsce odsyłam mieszkańców do Raportu oraz kolejnych materiałów, które będziemy sukcesywnie udostępniać.

GG: Podsumowując: rok 2025 przyniósł stabilność finansową, inwestycje infrastrukturalne i wzmocnienie bezpieczeństwa, ale także jasno pokazał najważniejsze wyzwania. Jaki jest Pana główny wniosek na przyszłość?

Maciej Paweł Bednarko: Najważniejsze są odpowiedzialność, elastyczność i planowanie strategiczne. Nie uciekniemy przed wyzwaniami demograficznymi ani presją kosztów bieżących, ale możemy przygotować miasto na nową rzeczywistość. Wypracowana w 2025 roku nadwyżka budżetowa daje nam bezpieczny punkt wyjścia. Przed nami analiza wydatków bieżących, ważne decyzje w obszarze edukacji i dalsze aktywne poszukiwanie środków zewnętrznych.

Grajewo ma mocne fundamenty: stabilne finanse, sprawne instytucje, doświadczonych pracowników i potencjał rozwojowy związany między innymi z inwestycjami wojskowymi, drogowymi i kolejowymi. Naszym zadaniem jest te atuty dobrze wykorzystać.

GG: Są osoby, które przedstawiają sytuację Grajewa w bardzo negatywnym świetle i podjęły inicjatywę przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania Burmistrza. Jak Pan to komentuje?

Maciej Paweł Bednarko: Szanuję prawo mieszkańców do korzystania z demokratycznych procedur. Taka jest istota samorządu i demokracji lokalnej. Jednocześnie przedstawiane w przestrzeni publicznej zarzuty mają charakter politycznych ocen, którym przeczą fakty, liczby oraz twarde dane finansowe zaprezentowane między innymi podczas sesji absolutoryjnej.

Nie chcę prowadzić sporu opartego na emocjach. Chcę rozmawiać o faktach: o wykonaniu budżetu, inwestycjach, pozyskanych środkach, bezpieczeństwie, edukacji, demografii i realnych wyzwaniach stojących przed miastem. Wyniki naszej pracy bronią się same. Tak jak w ubiegłym roku, przekażemy mieszkańcom szeroką informację o stanie Grajewa wszystkimi dostępnymi kanałami.

To mieszkańcy powierzyli mi mandat Burmistrza Grajewa. Każdego dnia poddaję się ich ocenie i tej oceny się nie obawiam.

GG: Dziękuję za rozmowę.

Maciej Paweł Bednarko: Również dziękuję. Chcę podkreślić, że praca w samorządzie jest pracą zespołową. Stabilna kondycja finansowa miasta, realizacja wielomilionowych inwestycji i przygotowywanie bezpiecznej perspektywy rozwoju Grajewa nie byłyby możliwe bez zaangażowania wielu osób.

Dziękuję Radnym Miasta Grajewo, moim najbliższym współpracownikom, pracownikom Urzędu Miasta, kierownikom i pracownikom jednostek miejskich, którzy każdego dnia dbają o oświatę, kulturę, gospodarkę komunalną i pomoc społeczną. Dziękuję grajewskim podatnikom, partnerom samorządowym z Powiatu Grajewskiego na czele ze Starostą i Wójtem Gminy Grajewo, przedstawicielom administracji rządowej oraz parlamentarzystom, którzy bez względu na barwy polityczne wspierali działania na rzecz rozwoju Grajewa. Pokazaliśmy, że potrafimy współpracować. Wspólnie zrobiliśmy dużo dla stabilnego rozwoju naszego miasta.