Odsłonięcie tablicy memoratywnej w Przechodach

15 września 2026 r., w miejscowości Przechody została odsłonięta tablica memoratywna poświęcona pamięci mieszkańców Przechód zamordowanych przez Niemców podczas pacyfikacji w sierpniu i we wrześniu 1944 r. Wydarzenie było wyrazem hołdu dla 26 mieszkańców Przechód – ofiar niemieckiego terroru, a także ważnym momentem przywracania pamięci o tragicznych wydarzeniach sprzed 82 lat.

Uroczystość rozpoczęło się mszą św. w intencji pomordowanych mieszkańców,  koncelebrowaną przez J.E. Ks. Biskupa Janusza Stepnowskiego w Kaplicy pw. Św. Apostołów Piotra i Pawła w Przechodach. 

Po mszy św. część oficjalną przeprowadzono na terenie kaplicy przy nowym miejscu pamięci. Na wstępie wszystkich przybyłych gości powitali Starosta Grajewski Waldemar Remfeld i Wójt Gminy Grajewo Grzegorz Górski. 

Głos zabrał Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku dr hab. Krzysztof Sychowicz, który w swoim wystąpieniu podkreślił, że pamięć o pomordowanych mieszkańcach Przechód jest nie tylko świadectwem tragicznej historii, ale również naszym wspólnym obowiązkiem wobec kolejnych pokoleń. 

Szczególnie podniosłym momentem było odsłonięcie tablicy memoratywnej. Aktu tego dokonali: Jego Ekscelencja ks. bp Janusz Stepnowski, dr hab. Krzysztof Sychowicz, Wójt Gminy Grajewo Grzegorz Górski, Starosta Grajewski Waldemar Remfeld, Dyrektor Biebrzańskiego Parku Narodowego Artur Wiatr, Sołtys wsi Przechody Zbigniew Kozłowski oraz Radny Gminy Grajewo Jan Dąbrowski.

Odsłonięta tablica została następnie poświęcona przez ks. bp. Janusza Stepnowskiego. Modlitwa za zamordowanych mieszkańców Przechód była symbolicznym oddaniem ich losu w pamięci i modlitwie wspólnoty. 

W dalszej części uroczystości Apel Pamięci odczytał ppor. Robert Dąbrowski, przywołując mieszkańców Przechód, którzy stracili życie podczas niemieckiej pacyfikacji. Po apelu kompania honorowa 2. Brygady Zmotoryzowanej Legionów pod dowództwem podporucznika Adama Wierzchonia oddała salwę honorową.

Hołd ofiarom oddano również poprzez złożenie wieńców i wiązanek pod nowo odsłoniętą tablicą. Chwilę zadumy dopełniły wojskowe sygnały „Sygnał Wojska Polskiego” oraz „Cisza”. 

Ważnym elementem uroczystości były podziękowania osobom i przedstawicielom instytucji zaangażowanych w zachowanie pamięci o ofiarach. Podziękowania wręczono m.in. Ks. bp Januszowi Stepnowskiemu, Ks. Krzysztofowi Szakielowi, dr hab. Krzysztofowi Sychowiczowi, Monice Baczar – Naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Białymstoku oraz Arturowi Wiatrowi, Dyrektorowi Biebrzańskiego Parku Narodowego.

Podczas wydarzenia wręczono także podziękowania osobom i instytucjom, które przyczyniły się do przygotowania miejsca pamięci oraz organizacji uroczystości. Podziękowania otrzymali płk Krzysztof Kopka - Dowódca 2. Brygady Zmotoryzowanej Legionów, Łukasz Ajdyn - Dyrektor Gminnego Zakładu Komunalnego w Wierzbowie, Marcin Bobrowski - Dyrektor Zespołu Szkół Nr 2 im. 9 PSK w Grajewie oraz Andrzej Wojciechowski – właściciel Przedsiębiorstwa Usługowego A. Wojciechowski.

Podniosły charakter wydarzenia podkreśliły występy uczniów Zespołu Szkół Nr 2 im. 9 PSK w Grajewie, którzy wykonali pieśni patriotyczne „Proszę, Polsko, nie umieraj” oraz „Marsz Partyzancki”.

Uroczystość zgromadziła przedstawicieli władz samorządowych, wojska, Instytutu Pamięci Narodowej, Biebrzańskiego Parku Narodowego, Lasów Państwowych duchowieństwa, służb mundurowych, szkół wraz z pocztami sztandarowymi oraz mieszkańców. 

Dziękujemy wszystkim zaangażowanym w organizację wydarzenia za pomoc. Dziękujemy uczniom Zespołu Szkół im. Bolesława Podedwornego w Niećkowie za przygotowanie poczęstunku dla uczniów i mieszkańców.

Organizatorami uroczystości byli: Parafia pw. Wniebowstąpienia Pańskiego w Osowcu, Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, Starostwo Powiatowe w Grajewie, Urząd Gminy Grajewo oraz Biebrzański Park Narodowy.

Uroczystość poprowadził Przewodniczący Rady Powiatu Grajewskiego Grzegorz Gardocki.

Odsłonięta tablica jest trwałym znakiem pamięci o 26 mieszkańcach Przechód, których życie zostało brutalnie przerwane przez niemieckiego okupanta. To również zobowiązanie, by prawda o ich losach nie została zapomniana.

Pamięć o ofiarach jest naszym obowiązkiem. Prawda o ich losie – naszym wspólnym dziedzictwem.

Cześć Ich Pamięci!