82. rocznica zdobycia klasztoru na Monte Cassino

18 maja 2026 r. na cmentarzu parafialnym w Grajewie odbyły się uroczystości związane z odsłonięciem tablicy upamiętniającej żołnierzy 2. Korpusu Polskiego – mieszkańców ziemi grajewskiej, zdobywców klasztoru na Monte Cassino 18 maja 1944 r. Wydarzenie zorganizowano w 82. rocznicę jednej z najważniejszych bitew w historii polskiego oręża podczas II wojny światowej.

Obchody rozpoczęły się od złożenia kwiatów i zapalenia zniczy na grobach weteranów wpisanych do rejestru grobów wojennych: Wacława Kozłowskiego, Henryka Kurkowskiego, Stanisława Sosnowskiego i Tadeusza Niedźwieckiego. Delegację tworzyli przedstawiciele organizatorów: Dyrektor IPN Oddział w Białymstoku dr hab. Krzysztof Sychowicz, Burmistrz Miasta Grajewo Maciej Bednarko i Starosta Grajewski Waldemar Remfeld. Następnie o godz. 11.00 odprawiono mszę świętą polową sprawowaną na cmentarzu parafialnym w intencji żołnierzy 2. Korpusu Polskiego – mieszkańców ziemi grajewskiej. Liturgii przewodniczył Biskup Łomżyński ks. Janusz Stepnowski.

Po części religijnej rozpoczęła się oficjalna część obchodów. Dowódca uroczystości złożył meldunek Dowódcy 2. Brygady Legionów, pułkownikowi Krzysztofowi Kopce, po czym przy podniesieniu flagi państwowej odśpiewano cztery zwrotki hymnu Rzeczypospolitej Polskiej. Starosta Grajewski Waldemar Remfeld powitał przybyłych na wydarzenie, po czym Dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Białymstoku dr hab. Krzysztof Sychowicz w swojej wypowiedzi podkreślił znaczenie zwycięskiej bitwy o Monte Cassino, kiedy to żołnierze 2. Korpusu Polskiego pod dowództwem gen. Władysława Andersa zdobyli klasztor, przełamując silnie umocnioną linię obrony niemieckiej i otwierając aliantom drogę na Rzym, którzy pierwsi dotarli do ruin klasztoru i zatknęli tam biało-czerwony proporzec. Następnie Starosta Grajewski opowiedział zebranym, co było powodem i impulsem do organizacji uroczystości, przedstawiając osobę Tadeusza Niedźwieckiego - swojego wujka - Weterana walk o Monte Cassino. Podziękował również wszystkim osobom i instytucjom, które przyczyniły się do organizacji wydarzenia. Ważnym momentem uroczystości było przekazanie rodzinom weteranów pamiątkowych zawiadomień o wpisie grobów ich bliskich do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski. Dokumenty oraz tabliczki „Grób Weterana” z rąk Dyrektora IPN Oddziała w Białymstoku otrzymali przedstawiciele rodzin Henryka Kurkowskiego, Tadeusza Niedźwieckiego oraz Stanisława Sosnowskiego.

Centralnym punktem obchodów było odsłonięcie tablicy memoratywnej poświęconej żołnierzom 2. Korpusu Polskiego - mieszkańcom ziemi grajewskiej. Uroczystego aktu dokonali Biskup Łomżyński ks. Janusz Stepnowski, Proboszcz parafii pw. Trójcy Przenajświętszej w Grajewie ks. Dziekan Dariusz Łapiński, Dyrektor IPN Oddział w Białymstoku dr hab. Krzysztof Sychowicz, Burmistrz Miasta Grajewo Maciej Bednarko, Starosta Grajewski Waldemar Remfeld oraz przedstawicielka rodzin weteranów Mirosława Suławko. Następnie tablica została poświęcona przez Biskupa. W dalszej części podziękowano wszystkim zaangażowanym w przygotowanie wydarzenia, wręczając statuetki imienne zaprojektowane specjalnie na tę okazję.

W części przeznaczonej na przemówienia gości głos zabrali Poseł na Sejm RP Kazimierz Gwiazdowski, Wicewojewoda Podlaski Paweł Krutul oraz przedstawicielka rodzin żołnierzy walczących pod Monte Cassino - Janina Jakubowska. Kolejnym elementem obchodów był Apel Pamięci odczytany przez podporucznika Roberta Dąbrowskiego, przedstawiciela 2. Brygady Zmotoryzowanej Legionów, po którym Kompania Honorowa oddała salwę honorową. Następnie delegacje złożyły wiązanki kwiatów przy nowo odsłoniętej tablicy. Uroczystość uświetniły występy uczniów Zespołu Szkół Nr 2 im. 9 Pułku Strzelców Konnych w Grajewie, którzy wykonali pieśń „Czerwone maki na Monte Cassino” oraz „Piosenkę o Wojtku”.

Po zakończeniu części oficjalnej uczestnicy zostali zaproszeni na poczęstunek do Dworku Victoria. W jego wnętrzach przygotowano także wystawę pamiątek po weteranach walk pod Monte Cassino, użyczonych przez ich rodziny. Ekspozycja stanowiła poruszające świadectwo historii i osobistych losów żołnierzy związanych z ziemią grajewską. Zwieńczeniem obchodów była emisja piątego odcinka serialu dokumentalnego pt. „Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino”. Projekcję poprzedziła prelekcja Marka Gajewskiego z Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Białymstoku, który przybliżył widzom tło historyczne wydarzeń związanych z walkami 2. Korpusu Polskiego we Włoszech.

Uroczystość była wyrazem pamięci i wdzięczności wobec żołnierzy, którzy w imię wolności Ojczyzny walczyli na szlaku bojowym 2. Korpusu Polskiego, zapisując się na trwałe w historii Polski. Organizatorami uroczystości byli: Parafia pw. Trójcy Przenajświętszej w Grajewie, Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, Urząd Miasta Grajewo oraz Starostwo Powiatowe w Grajewie. Patronat honorowy nad wydarzeniem objęła Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Więcej zdjęć dostępna jest na profilu Facebook'a  Powiatu Grajewskiego: https://www.facebook.com/PowiatGrajewski/ .