Wypadki ze zwierzętami

Wypadki ze zwierzętami w gospodarstwach rolnych a profilaktyka

Według powszechnie utartej opinii rolników, wypadków z udziałem zwierząt nie sposób przewidzieć i nie sposób im zaradzić. Pomimo tego, że specjaliści z zakresu bezpieczeństwa pracy twierdzą, iż większości wypadków można zapobiec, to rolnicy mają trochę racji. Zwierzę nie jest maszyną, ani urządzeniem, które można włączyć lub wyłączyć.
Nie oznacza to jednak, że każdy kontakt ze zwierzętami musi zakończyć się wypadkiem. Jest wiele zasad bezpieczeństwa, których przestrzeganie znacznie ogranicza ryzyko wypadku. W celu jego zmniejszenia niezbędne jest poznanie zagrożeń oraz sposobów ich eliminowania.  
 
Struktura wypadków przy pracy rolniczej w 2008 r. Oddziału Regionalnego KRUS w Białymstoku

Rodzaje czynników powodujących zagrożenia wypadkowe podczas obsługi zwierząt gospodarskich: 

1. Czynniki ludzkie:
Nieprawidłowe metody pracy, choćby przejęte od przodków, czynności wykonywane w pośpiechu i zmęczenie potęgują możliwość wystąpienia wypadków. Zdarza się, że niektórzy rolnicy, zamiast poprawiać swoje bezpieczeństwo nie dostrzegają istniejących zagrożeń. Tymczasem obsługując zwierzęta powinni stosować następujące zasady:
• obsługą zwierząt powinny zajmować się tylko osoby dorosłe, zdrowe,  sprawne fizycznie oraz przyjaźnie nastawione do zwierząt,
• zwierząt nie wolno straszyć ani zachowywać się wobec nich w sposób dla  nich zaskakujący, ponieważ może to spowodować ich równie nieprzyjazną reakcję a nawet agresję,
• wchodząc między zwierzęta, a szczególnie zbliżając się do nich od tyłu, należy je o tym uprzedzić głosem i np. łagodnym klepnięciem,
• nie należy odwracać się do zwierzęcia tyłem,
• osoby stale obsługujące zwierzęta nie powinny pomagać w wykonywaniu bolesnych zabiegów weterynaryjnych,
• obsługą dużych rozpłodników (buhajów, ogierów, knurów i tryków) powinni zajmować się wyłącznie pełnoletni mężczyźni.



2. Czynniki techniczne
Śliskie i nierówne podłoże, progi w przejściach, niezabezpieczone otwory zrzutowe, niewłaściwie przystawione drabiny, brakujące poręcze, źle zakryte zbiorniki na gnojowicę, porozrzucane narzędzia, itp., to zagrożenia, które prowadzą do upadków skutkujących ciężkimi obrażeniami. Pomieszczenia inwentarskie powinny być:
- przestronne,
- z wydzielonymi stanowiskami i korytarzem paszowym,
- z bieżącą wodą i poidłami automatycznymi,
- z bezpieczną instalacją elektryczną,
- czyste i okresowo dezynfekowane,
- pozbawione progów w przejściach,
- z dobrym mikroklimatem (możliwością regulacji temperatury, wentylacji,  oświetlenia dziennego i sztucznego),
- z włazami i otworami zrzutowymi zabezpieczonymi barierami i listwami zaporowymi.

3. Czynniki ze strony zwierząt
Charakter zwierząt jest w dużej części kształtowany przez obsługujących ludzi. Większość zwierząt zachowuje się łagodnie wobec znanych im osób. Nieuzasadniona przemoc może z łagodnego zwierzęcia uczynić groźną bestię. Zatem zakup zwierząt gospodarskich powinien być przemyślany. Najlepiej nabywać je z wiadomego źródła, a nie od handlarzy, gdyż mogą one być odpowiednio „przygotowane” do sprzedaży, np. uspokojone lekami lub alkoholem.
Należy pamiętać o tym, iż nawet najspokojniejsza krowa wykazuje reakcje na konkretne bodźce zewnętrzne takie jak stres, zaskoczenie, bolesność gruczołu mlekowego bądź pokąsanie przez owady. Tego typu reakcje przejawiają się kopnięciem, przygnieceniem, uderzeniem rogiem lub ogonem. Opuszczanie miejsca stałej hodowli bywa dla zwierząt stresujące, zwłaszcza gdy wyprowadza się zwierzęta po długiej, zimowej przerwie. Wówczas nie powinno się przebywać w bezpośredniej bliskości np. pędzonego bydła.
Wbrew  pozorom zwierzęta są bardzo wrażliwe na zapachy. Zwłaszcza konie są bardzo wrażliwe na zapach alkoholu. Nie należy więc wierzyć stereotypom, że po alkoholu można bez obaw pracować przy zwierzętach.    
To tylko kilka zasad bezpiecznej pracy ze zwierzętami. Większość czynników zwierzęcych można w dużej mierze zneutralizować. Dobre warunki hodowli oraz odpowiednie i umiejętne podejście do zwierzęcia daje poczucie bezpieczeństwa. Pamiętajmy jednak, że zwierzę nie jest rzeczą. Dlatego też podczas codziennej pracy ze zwierzętami należy być przygotowanym na ich nagłe i niespodziewane zachowanie. Trzeba mieć wyobraźnię i świadomość występujących zagrożeń.



Krzysztof Kozioł
Oddział Regionalny KRUS w Białymstoku