Władysław Czarnecki oddał życie za Ojczyznę

Władysław Czarnecki oddał życie za Ojczyznę
ps. „Luśnia”, „Narbutt” (1921–1949)

.

ŚLADAMI ZBRODNI

.

Historia Szczuczyna nierozerwalnie związana jest z postacią Stanisława Antoniego Szczuki – założyciela i właściciela miasta. Na przestrzeni lat niewielki Szczuczyn wydał jednak wielu wybitnych ludzi: bohaterów, patriotów i naukowców. Jedną z najważniejszych postaci w dziejach miasta pozostaje Władysław Czarnecki – szczuczynianin, żołnierz podziemia niepodległościowego, człowiek niezwykłej odwagi i bezgranicznego patriotyzmu.

Swoim życiem i śmiercią dał świadectwo najwyższego poświęcenia dla Rzeczypospolitej Polskiej, rodzinnego miasta i przyszłych pokoleń. Świadomie podjął walkę z wrogiem, wiedząc, że może ona zakończyć się śmiercią. Jego los stał się symbolem niezłomności i wierności Ojczyźnie.

Jak mówi Ewangelia:
„Większej miłości nikt nie ma nad tę, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich”.

Podczas uroczystości odsłonięcia tablicy pamiątkowej odprawiono Mszę Świętą za Ojczyznę – nabożeństwo o głęboko patriotycznym charakterze. Lokalna społeczność uznaje ofiarę Władysława Czarneckiego za świadectwo walki o przetrwanie narodu, wolności oraz godności przyszłych pokoleń.

Jego śmierć, poprzedzona cierpieniem i prześladowaniami, nie była romantycznym gestem, lecz heroicznym czynem człowieka wiernego Polsce do końca.

Konspiracyjna działalność przeciwko komunistycznej władzy – Urzędowi Bezpieczeństwa, Milicji Obywatelskiej oraz podporządkowanemu Moskwie wojsku – wymagała ogromnej odwagi. Wielu Polaków padło ofiarą represji i mordów sądowych, a miejsca pochówku wielu z nich do dziś pozostają nieznane.

Działalność podziemna wymagała zachowania najwyższej ostrożności. Posługiwano się pseudonimami, szyframi i systemami haseł. Członkowie organizacji znali jedynie swoich bezpośrednich przełożonych i współpracowników. Pomimo grożącej kary śmierci prowadzono kolportaż prasy podziemnej, książek i ulotek, organizowano także tajne nauczanie.

W strukturach polskiego podziemia niepodległościowego działały setki tysięcy żołnierzy i oficerów walczących o wolną Polskę.

.

FUNKCJONOWANIE UB W GRAJEWIE

.

W rejonie grajewskim główną instytucją zwalczającą podziemie niepodległościowe był Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Grajewie. Po 1945 roku PUBP mieścił się przy ul. Augustowskiej 19 (obecnie ul. Kopernika 17). Budynek został przejęty przez UB w styczniu 1945 roku.

Do czasu rozwiązania UB w 1956 roku w piwnicach budynku oraz na terenie posesji więziono i przesłuchiwano żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego oraz ludność cywilną. Funkcjonariusze UB stanowili jeden z głównych filarów komunistycznego aparatu terroru skierowanego przeciwko Polakom walczącym o niepodległość.

W 1993 roku historyk Leszek Żebrowski określił żołnierzy antykomunistycznego podziemia mianem „Żołnierzy Wyklętych”. Coraz częściej używa się również określenia „Żołnierze Niezłomni”.

W czasie, gdy komunistyczny aparat bezpieczeństwa umacniał swoją władzę, żołnierze podziemia żyli w ciągłym ukryciu. Często głodni, niewyspani i pozbawieni podstawowych warunków do życia, zmieniali miejsca pobytu, by uniknąć aresztowania przez UB i MO.

Komendantem Powiatowej Milicji Obywatelskiej był wówczas starszy sierżant Aleksy Sidorczuk, natomiast funkcję pierwszego sekretarza Komitetu Powiatowego PPR objął Władysław Machina. To był komplet polityczny! 

UB wspierane było przez sowieckie NKWD oraz Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Funkcjonariusze prowadzili brutalne akcje wymierzone w żołnierzy podziemia niepodległościowego. W dawnych niemieckich obozach w Boguszach koło Grajewa od maja 1945 roku działały sowieckie obozy filtracyjne, w których prowadzono przesłuchania, selekcję i represje wobec osób podejrzewanych o działalność patriotyczną.

W odpowiedzi na terror komunistyczny zgrupowanie Armii Krajowej Obywatelskiej pod dowództwem mjr. Jana Tabortowskiego „Bruzdy” przeprowadziło w nocy z 8 na 9 maja 1945 roku akcję rozbicia PUBP w Grajewie. Uwolniono wówczas ponad 100 więźniów.

.

HISTORIA NIEZŁOMNEGO ŻOŁNIERZA

.

Władysław Czarnecki urodził się 15 maja 1921 roku w Szczuczynie. W czasie niemieckiej okupacji działał w Narodowych Siłach Zbrojnych (NSZ), angażując się w walkę o niepodległość Polski.

Lata II wojny światowej i pierwsze lata powojenne były czasem chaosu, przemocy i walki wielu formacji wojskowych oraz politycznych. Na ziemiach polskich działały zarówno armie okupacyjne, jak i polskie organizacje niepodległościowe. Szczególnie tragiczny los spotkał żołnierzy podziemia antykomunistycznego.

W latach 1944–1956 tysiące Polaków zostało zamordowanych przez komunistyczny aparat represji. Na samym Podlasiu życie straciły tysiące osób walczących o wolną Polskę.

W tym dramatycznym czasie Władysław Czarnecki pozostał wierny ideałom niepodległościowym. Po zakończeniu wojny, w 1945 roku, objął funkcję szefa wywiadu w Komendzie Powiatowej NSZ na terenie powiatu grajewskiego. Następnie kontynuował działalność w Narodowym Zjednoczeniu Wojskowym (NZW) do sierpnia 1946 roku.

W ramach akcji ujawnieniowej 14 kwietnia 1947 roku zgłosił się przed władzami w Grajewie. Nie zakończyło to jednak działań aparatu bezpieczeństwa wobec niego. W obawie przed represjami wyjechał do Wałbrzycha na Dolnym Śląsku, gdzie osiedliło się wielu byłych żołnierzy podziemia.

19 października 1948 roku został aresztowany przez funkcjonariuszy UB. Rozpoczęło się brutalne śledztwo. Władysławowi Czarneckiemu postawiono fałszywe zarzuty „sabotażu gospodarczego”, mające zdyskredytować go jako żołnierza podziemia niepodległościowego.

28 maja 1949 roku Wojskowy Sąd Rejonowy we Wrocławiu skazał go na karę śmierci. Wyrok wykonano 14 lipca 1949 roku w więzieniu przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu.

Władysław Czarnecki, ps. „Luśnia” i „Narbutt”, pozostaje symbolem tragicznego losu Żołnierzy Niezłomnych oraz ofiar komunistycznych mordów sądowych.

Szczątki Władysława Czarneckiego odnaleziono 11 kwietnia 2012 roku podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu. W 2025 roku potwierdzono ich tożsamość.

15 maja 2026 roku, w rocznicę urodzin bohatera, w Szczuczynie odsłonięto tablicę upamiętniającą jego życie i męczeńską śmierć.

Tablica in memoriam została umieszczona na ścianie budynku Szkoły Podstawowej przy Placu 1000-lecia 14 w Szczuczynie, będącego częścią Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. Władysława Broniewskiego.

W czasach pełnych niepokoju i dramatycznych wydarzeń warto zachowywać pamięć o ludziach, którzy poświęcili własne życie dla wolnej Polski. Historia Władysława Czarneckiego pozostaje świadectwem odwagi, honoru i niezłomnej wiary w niepodległość Ojczyzny.

Stanisław Orłowski