Ponad 242,8 mln zł w całym kraju, z czego 3,6 mln zł w województwie podlaskim, to efekt działań ZUS-u w ciągu trzech kwartałów 2026 roku związanych z kontrolą zwolnień lekarskich oraz obniżeniem świadczeń po ustaniu zatrudnienia. Kontrolerzy wciąż ujawniają przypadki osób, które traktują zwolnienie jak dodatkowy urlop lub okazję do zarobku, licząc na to, że nikt tego nie sprawdzi.
Kontrola zwolnień lekarskich to jeden z ustawowych obowiązków ZUS-u. Zakład sprawdza, czy zwolnienie zostało wystawione prawidłowo, czy ubezpieczony nadal jest niezdolny do pracy, a także czy w czasie zwolnienia nie wykonuje pracy zarobkowej ani nie podejmuje aktywności, które mogłyby utrudniać powrót do zdrowia.
- Jednym z rodzajów kontroli jest sprawdzenie przez lekarza orzecznika ZUS, czy ubezpieczony nadal jest niezdolny do pracy. Jeśli lekarz uzna, że odzyskał on już zdolność do pracy, zwolnienie zostaje skrócone, a prawo do świadczenia chorobowego przysługuje tylko do dnia badania. Co ważne, lekarz orzecznik może podjąć taką decyzję również bez bezpośredniego badania ubezpieczonego, wyłącznie na podstawie dokumentacji medycznej, która posłużyła do wystawienia zwolnienia. To lekarz orzecznik ocenia, czy zgromadzona dokumentacja jest wystarczająca do jednoznacznej oceny stanu zdrowia i zasadności zwolnienia, czy też konieczne jest wezwanie chorego na badanie — informuje Katarzyna Krupicka, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie podlaskim.
Drugi rodzaj kontroli dotyczy sposobu wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. ZUS sprawdza, czy w tym czasie chory nie wykonuje pracy zarobkowej lub nie podejmuje innych aktywności niezgodnych z celem zwolnienia. Takie kontrole prowadzi nie tylko ZUS, ale również pracodawcy zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 ubezpieczonych.
9,2 tys. przeprowadzonych kontroli
W ciągu dziewięciu miesięcy 2026 r. Oddział ZUS w Białymstoku przeprowadził ponad 9,2 tys. kontroli zwolnień lekarskich. W ich wyniku wstrzymano wypłatę 269 świadczeń chorobowych na łączną kwotę 283,2 tys. zł. ZUS obniżył także zasiłki wypłacane po ustaniu zatrudnienia o 3,33 mln zł. Łączna kwota wstrzymanych i obniżonych świadczeń w regionie wyniosła niemal 3,62 mln zł.
W całym kraju ZUS przeprowadził 318,7 tys. kontroli. Wstrzymano wypłatę 15,7 tys. zasiłków na ponad 27,2 mln zł. Z kolei 98,8 tys. świadczeń po ustaniu zatrudnienia obniżono na łączną kwotę 215,6 mln zł.
Zwolnienie lekarskie to niedodatkowy urlop
Zwolnienie lekarskie służy przede wszystkim leczeniu, rekonwalescencji i powrotowi do zdrowia. Nie oznacza jednak, że chory musi przez cały czas pozostawać w domu. Może wykonywać zwykłe czynności związane z codziennym życiem, pod warunkiem że nie utrudniają one leczenia ani nie pogarszają stanu zdrowia. Może więc pójść do lekarza, apteki, na badania czy rehabilitację, zrobić podstawowe zakupy lub odprowadzić dziecko do przedszkola, szczególnie gdy nie ma nikogo, kto mógłby mu w tym pomóc.
Dopuszczalne są również czynności incydentalne, jeśli wymagają tego istotne okoliczności. Może to być np. udział w pogrzebie bliskiej osoby, załatwienie pilnej sprawy urzędowej, której nie można przełożyć, czy jednorazowe podpisanie dokumentów związanych z pracą, gdy nikt inny nie został do tego upoważniony. Ważne jednak, by takie drobne czynności służbowe nie wynikały z polecenia pracodawcy, nie utrudniały leczenia ani nie pogarszały stanu zdrowia.
Jeśli ZUS stwierdzi, że ubezpieczony w czasie zwolnienia wykonuje pracę zarobkową lub wykorzystuje zwolnienie niezgodnie z jego celem, może on stracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres objęty danym zwolnieniem. W przypadku świadczenia rehabilitacyjnego utrata prawa dotyczy całego miesiąca, w którym stwierdzono nieprawidłowości. Jeśli świadczenie zostało już wypłacone, trzeba je zwrócić.
Na czym kontrolerzy w regionie przyłapują chorych
Jednym z najczęstszych powodów utraty prawa do zasiłku chorobowego jest wykonywanie pracy zarobkowej, w tym prowadzenie działalności we własnej firmie. Zdarzają się również wyjazdy wypoczynkowe w kraju i za granicą, udział w weselach, meczach czy innych imprezach. Niektórzy wykorzystują czas zwolnienia na remont mieszkania, budowę domu, prace porządkowe lub ogrodowe.
W trzecim kwartale 2026 r. w województwie podlaskim kontrolerzy ZUS-u pozbawili prawa do zasiłku chorobowego ubezpieczonego, który w czasie zwolnienia wyjechał za granicę. Zakład zwrócił się do lekarza prowadzącego z prośbą o ocenę, czy podejmowane podczas wyjazdu aktywności były zgodne z celem zwolnienia. Lekarz stwierdził, że mogły one negatywnie wpłynąć na stan zdrowia ubezpieczonego.
Z kolei podczas kontroli w miejscu zamieszkania innego ubezpieczonego okazało się, że chory bark, z powodu którego otrzymał zwolnienie lekarskie, nie przeszkadzał mu w wykonywaniu prac porządkowych na posesji i koszeniu trawy.
Od 2027 roku zmiany dla osób pracujących w kilku miejscach
Od 1 stycznia 2027 r. zmienią się zasady dotyczące osób pracujących w kilku miejscach. Jeśli stan zdrowia i charakter wykonywanej pracy na to pozwolą, na wniosek ubezpieczonego lekarz będzie mógł wystawić zwolnienie tylko dla wybranego miejsca pracy. Oznacza to, że osoba przebywająca na zwolnieniu u jednego pracodawcy będzie mogła jednocześnie wykonywać pracę drugiego.
ZUS
poniedziałek, 16 listopada 2026
poniedziałek, 16 listopada 2026
Komentarze (0)